Wycena przedsiębiorstw - Rzeczoznawca majątkowy

Kto zajmuje się wyceną spółek, przedsiębiorstw,

wartości niematerialnych i prawnych w Polsce?

W Polsce wyceny przedsiębiorstw w odróżnieniu od wycen nieruchomości, które mogą sporządzać wyłącznie uprawnieni rzeczoznawcy majątkowi, nie są licencjonowane ani certyfikowane. Istnieje licencja doradcy inwestycyjnego, którą aby otrzymać należy zdać egzamin organizowany przez Komisję Nadzoru Finansowego. Licencjonowanych doradców inwestycyjnych z mocy ustawy zobowiązane są zatrudniać do zarządzania aktywami między innymi fundusze inwestycyjne.

Osoby zajmujące się wyceną przedsiębiorstw w Polsce tytułują się jako biegli w zakresie wyceny przedsiębiorstw. Jednak należy mieć na uwadze, że osoba tytułująca siebie tytułem biegły w zakresie wyceny przedsiębiorstw to nie to samo co osoba, która została ustanowiona biegłym sądowym z zakresu wyceny przedsiębiorstw przy Sądzie Okręgowym. W pierwszym przypadku mamy do czynienia z osobą, która wycenia przedsiębiorstwa wyłącznie na zlecenia osób prywatnych lub firm, w przypadku biegłych sądowych mamy do czynienia z osobą która poza tym, iż wykonuje wyceny przedsiębiorstw na zlecenie osób prywatnych i firm, jest również powoływana do sporządzania opinii na zlecenia sądów. Informacja o tym, że dana osoba jest biegłym sądowym z zakresu wyceny przedsiębiorstw ustanowionym przy danym Sądzie Okręgowym dostępna jest na liście biegłych sądowych prowadzonej przez każdy Sąd Okręgowy i dostępnej na stornie internetowej sądu.

Standardy wyceny przedsiębiorstw

Ogólne zasady wyceny przedsiębiorstw zostały opracowane przez Polską Federację Stowarzyszeń Rzeczoznawców Majątkowych w opublikowanej Nocie Interpretacyjnej nr 5 (NI5). W dokumencie zawarte są dobre praktyki zalecane do stosowania przy wycenie przedsiębiorstw w Polsce.

Pełna wycena przedsiębiorstwa zgodnie z NI5 charakteryzuje się następującymi właściwościami:

wynik może być przedstawiony jako jedna wartość albo przedział wartości

wycena uwzględnia wszystkie istotne informacje, jakie były dostępne w procesie jej przygotowywania

wyceniający stosuje właściwe procedury w celu zebrania i analizy informacji, które mogą być istotne w wycenie

w wycenie brane są pod uwagę wszystkie podejścia uznane przez wyceniającego za właściwe

Podstawowe założenia wyceny

W wycenie wyróżnia się następujące podstawowe założenia wyceny:

założenie kontynuacji działalności – przyjmuje się, że wyceniane przedsiębiorstwo dysponuje zorganizowanym, zdolnym do generowania dochodu zespołem aktywów, zasobów ludzkich oraz nie występuje bezpośrednie zagrożenie zaprzestania działalności.
założenie likwidacji działalności w sytuacji nieprzymusowej – przyjmuje się, że aktywa są sprzedawane w rozsądnym przedziale czasu w celu uzyskania możliwie najwyższych wpływów z ich sprzedaży.
założenie likwidacji działalności w sytuacji przymusowej – przyjmuje się, że aktywa są sprzedawane w możliwie najkrótszym czasie, co często powoduje uzyskanie niższych wpływów niż w sytuacji nieprzymusowej.
założenie likwidacji zbędnych aktywów – przyjmuje się, że sprzedawana jest zorganizowana część mienia wchodząca w skład majątku przedsiębiorstwa.

Podejścia i metody stosowane w wycenie przedsiębiorstw

W wycenie przedsiębiorstwa wyróżnia się podejścia:

Podejście majątkowe – wyznacza wartość przedsiębiorstwa poprzez wartość jego aktywów pomniejszonych o pasywa obce. Metody majątkowe oparte są na wycenie poszczególnych składników aktywów i pasywów obcych. Nie uwzględniają synergii pomiędzy składnikami przedsiębiorstwa, związanych z ich zorganizowanym wykorzystaniem. W wycenie należy uwzględnić aktywa oraz zobowiązania pozabilansowe.

Podejście dochodowe – wyznacza wartość przedsiębiorstwa w oparciu o strumienie przyszłych dochodów ekonomicznych zdyskontowanych oczekiwaną stopą zwrotu (kosztem zaangażowanego kapitału).

Do dochodowych metod wyceny zalicza się w szczególności:

metodę zdyskontowanych przepływów pieniężnych DCF,
metodę zdyskontowanych zysków,
metodę zdyskontowanych dywidend.

Podejście porównawcze

Określa wartość przedsiębiorstwa przez porównanie go z innymi. Podejście bazuje na cenach transakcyjnych uzyskanych na warunkach rynkowych. Podstawowym zagadnieniem jest wybór przedsiębiorstw porównywalnych oraz mierników ekonomiczno-finansowych (mnożników porównawczych). Przedsiębiorstwa porównywalne powinny należeć do tego samego sektora lub jego części. W szczególnych przypadkach można odnieść się do przedsiębiorstw z sektora pokrewnych, uzasadniając wybór.

Metody mieszane

Stanowią połączenie metod przedstawionych powyżej, np. majątkowo-dochodowe.

Metody oparte na opcjach rzeczywistych

Metody oparte na opcjach rzeczywistych, w których tworzy się drzewa decyzyjne.

Proces analizy otoczenia przedsiębiorstwa lub spółki

Proces analizy otoczenia spółki lub przedsiębiorstwa jest złożony i wymaga przeprowadzenia szeregu czynności. W trakcie procesu wyceny przeprowadza się analizę makroekonomiczną, mikroekonomiczną oraz bada kondycję spółki lub przedsiębiorstwa.

Analiza

makroekonomiczna

ma na celu identyfikację oraz ocenę wielkości wpływu elementów otoczenia, które oddziałują lub mogą w przyszłości oddziaływać na przedsiębiorstwo. Elementami otoczenia mogą być: koniunktura rynkowa, stopy procentowe, otoczenie podatkowe, stoa inflacji.

Analiza

mikroekonomiczna

obejmuję analizę branży, w której działa przedsiębiorstwo. W trakcie analiz branży poszukuje się odpowiedzi na pytania o perspektywę rozwoju przedsiębiorstwa, czyli jak będzie w przyszłości zapotrzebowanie na produkty i usługi przedsiębiorstwa, jak mogą się kształtować ceny produktów i usług w przyszłości. Jak kształtuje się rozwój rynku dóbr substytucyjnych, czy istnieje możliwość pozyskania nowych grup nabywców. Do oceny atrakcyjności branży można zastosować między innymi modle pięciu sił konkurencyjnych Portera.

Model

Portera

jest jednym z najczęściej wykorzystywanych modeli analizy branży. Zgodnie z modelem Portera na poziom rentowności oraz charakter i natężenie konkurencji oddziałują czynniki takie jak:

możliwość wejścia do branży nowych przedsiębiorstw
siła przetargowa odbiorców
siła przetargowa dostawców
rozwój sprzedaży substytutów
rywalizacja pomiędzy przedsiębiorstwami, które działają w danej branży.

Analiza powyższych czynników w branży pozwala na ocenę zjawisk w niej zachodzących oraz bliskim otoczeniu przedsiębiorstwa, a tym samy na ocenę ich wypływu na przyszłe przepływy pieniężne w wycenianym przedsiębiorstwie.

Analiza

wewnętrzna przedsiębiorstwa

dotyczy danych takich jak pozycja spółki na tle konkurencji i jej udział w rynku, wskaźniki finansowe, czy czynniki marketingowe. Ocena sytuacji finansowej przedsiębiorstwa to jeden z najistotniejszych etapów analizy fundamentalnej. W trakcie analizy finansowej bada się wiele różnych wskaźników mających wpływ na funkcjonowanie przedsiębiorstwa takich jak np. struktura aktywów i pasywów, wskaźniki zadłużenia, wskaźniki płynności finansowej, wskaźniki sprawności zarządzania, wskaźniki rotacji zapasów, należności, zobowiązań oraz wskaźniki rentowności.