Aktywa niematerialne
Aktywa niematerialne nie mają fizycznej lub finansowej postaci źródła przyszłych korzyści dla przedsiębiorstwa.
Standardy MSSF 3 i MSR 38 definiują sposób ujmowania, wyceny i ujawniania wszelkich aktywów niematerialnych. Charakteryzuje się je jako identyfikowalne, niepieniężne aktywa, nieposiadające postaci fizycznej, które powstały w wyniku kontraktu lub innych aktywów prawnych, bez względu na to czy prawa te są transferowalne i dające się wydzielić od podmiotu. Dany czynnik niematerialny musi być identyfikowalny, czyli możliwy do wydzielenia, oddania, zbycia lub określenia umową, musi znajdować się pod kontrolą oraz być możliwy do wyodrębnienia od wartości firmy.
Aby dany zasób mógł być zaklasyfikowany jako element aktywów księgowych według standardu, musi spełniać dodatkowo dwa warunki:
Kapitał intelektualny stanowi sumę opartych na wiedzy czynników, które tworzą wartość dla przedsiębiorstwa i które są przynajmniej pod jego częściową kontrolą.
Własność intelektualna stanowią aktywa intelektualne objęte ochroną prawną. Własność intelektualna ze względu na sposób powstania można podzielić na:
Przy zastosowaniu metod dochodowych wartość aktywów niematerialnych określa się jako bieżącą wartość przyszłych przepływów gotówkowych odzwierciedlających korzyści uzyskane dzięki tym aktywom. W celu przeprowadzenia wyceny należy określić i wydzielić korzyści związane z danym czynnikiem, ustalić okres uzyskiwania korzyści oraz wymagalną stopę zwrotu odzwierciedlającą ryzyko związane z wycenianymi aktywami.
W większości przypadków podstawowym podejściem do wyceny aktywów niematerialnych jest podejście dochodowe. W ramach podejścia dochodowego wyróżnia się metody:
Metody porównawcze mogą być wykorzystywane kiedy znana jest wartość rynkowa podobnych czynników, tj. wówczas kiedy na rynku występują podobne aktywa, które były przedmiotem transakcji na rynku oraz dostępne są informacje dotyczące szczegółów transakcji. Powyższe warunki stanowią często utrudnienia i sprawiają, ze zastosowanie metod porównawczych może być trudne lub w wielu przypadkach niemożliwe.
Z uwagi na niewielki związek pomiędzy kosztem wytworzenia a potencjalną wartością metody kosztowe maja zastosowanie głównie pomocnicze. Metody kosztowe zaniżają wartość czynników, które osiągnęły sukces rynkowy oraz zawyżają wartość czynników, które nie są komercjalizowane.
Istnieje przekonanie, że aktywa niematerialne są najbardziej ryzykowną kategorią aktywów przedsiębiorstwa ze względu na brak płynności oraz brak możliwości ich przeniesienie do innych zastosowań. Stąd też wymagany zwrot z aktywów niematerialnych powinien być odpowiednio wysoki aby zrekompensować wyższe ryzyko. Przy wycenie przedsiębiorstwa przy zastosowaniu podejścia dochodowego, wymagana stopa zwrotu szacowana jest jako średnia ważona wymaganych stóp zwrotu dla wszystkich dawców kapitału z uwzględnieniem ponoszonego przez nich ryzyka. Różne kategorie aktywów charakteryzują się różnym ryzykiem. Ryzyko dla aktywów niematerialnych może się różnić w zależności od tego czy dotyczy obecnego wykorzystania czynnika, czy też inwestycji w jego tworzenie lub rozszerzenie. W przypadku kiedy większość przychodów przedsiębiorstwa jest związana z danym czynnikiem niematerialnym za właściwe uznaje się przyjęcie średniego kosztu kapitału
Wycena aktywów niematerialnych może mieć szerokie zastosowanie praktyczne. Nie istnieje jedna najlepsza metoda wyceny aktywów niematerialnych, a wycena jest ściśle związana z jej celami i perspektywą oraz zawsze obarczona jest subiektywizmem. Wycenę aktywów niematerialnych można opisać jako proces, w trakcie którego wyceniający przedstawia autorską opinię na temat wartości przedmiotu wyceny na podstawie przyjętych przez siebie założeń.