Wycena ruchomości
Maszyny i urządzenia stanowią składniki mienia różne od nieruchomości, które sklasyfikowane są do celów rachunkowości jako środki trwałe.
Środkiem trwałym jest co do zasady składnik aktywów posiadający postać rzeczową (materialną). Jednak w przypadku niektórych składników aktywów trwałych jednostka musi rozstrzygnąć, czy stanowią one środek trwały, czy wartość niematerialną i prawną.
Środek trwały stanowią także rzeczowe prawa majątkowe w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego, takie jak: prawo wieczystego użytkowania gruntu, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego, spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego. Nie zalicza się jednak do środków trwałych takich rzeczowych praw majątkowych, jak: służebność przesyłu, służebność gruntowa, służebności osobiste, hipoteka, zastaw oraz użytkowanie.
W określonych przypadkach w wartości początkowej środków trwałych ujmowane są także nakłady na składniki niematerialne, co wynika z ich istoty lub charakteru ich powiązania ze środkiem trwałym. W szczególności, w przypadku oprogramowania, o jego ujęciu w wartości początkowej środka trwałego (środki transportu, urządzenia, maszyny, w którym jest ono zainstalowane) lub o odrębnym ujęciu jako wartości niematerialnej i prawnej decyduje rodzaj licencji (prawa do użytkowania), a nie rodzaj oprogramowania. Licencja na system operacyjny, która jest przypisana do konkretnego urządzenia (np. być używana tylko na tym urządzeniu, nie jest ujmowana jako odrębny składnik aktywów, lecz wchodzi w skład obiektu środka trwałego zwiększając jego wartość początkową.
Cele wycen ruchomości
Ruchomości mogą być wyceniane między innymi do celów:
Zleceniodawcy wycen ruchomości
W zależności od celu oszacowania ruchomości zleceniodawcami wycen mogą być:
Rodzaje oszacowanych wartości
W zależności od celu wyceny można wyróżnić wartości:
Wartość rynkowa – szacowana kwota, jaką w dniu wyceny można uzyskać za składnik mienia, zakładając, że strony mają stanowczy zamiar zawarcia umowy, są od siebie niezależne, działają z rozeznaniem i postępują rozważnie, nie znajdują się w sytuacji przymusowej oraz upłynął odpowiedni okres eksponowania środka technicznego na rynku.
Wartość użytkowa – może być stosowana jeśli aktywa mają zostać wycenione jako część funkcjonującego przedsiębiorstwa. Oszacowana wartość aktywów dla funkcjonującego przedsiębiorstwa może być znacząco różna od wartości rynkowej aktywów. Wycena nie określa wartości rynkowej, co powinno zostać wskazane w wycenie, a cel wyceny powinien zostać wskazany przez rzeczoznawcę.
Wartość likwidacyjna – inaczej wartość dla wymuszonej sprzedaży, to kwota jaką można otrzymać z tytułu sprzedaży składnika mienia w krótkim czasie, kiedy nie spełnia wymogu opisanego w wartości rynkowej, odpowiedniego okresu eksponowania środka technicznego na rynku.
Wartość ubezpieczeniowa – wartość określająca zamortyzowany koszt odtworzenia nowego przedmiotu, zgodnie z definicją zawartą w polisie ubezpieczeniowej.
Wartość odtworzeniowa – wartość określająca koszt zastąpienia, naprawy lub odbudowania składnika mienia i przywrócenia go do stanu takim jakim był nowy, lecz nie lepszego czy też powiększonego.
Wartość odzysku – inaczej wartość złomu lub skupu, wartość wynikająca z wartości materiału, z którego wytworzony jest środek trwały. Wartość może być podana jako wartość brutto lub wartość netto uwzględniająca koszty sprzedaży.
Metody wycen maszyn i urządzeń
Wyceny pojedynczych maszyn i urządzeń
Wyceny ruchomości mogą być szacowane przy zastosowaniu:
Wyceny masowe
W przypadku wycen masowych, kiedy oszacowaniu podlega liczba kilkudziesięciu, kilkuset, kilku tysięcy lub więcej pozycji ruchomości, wyceny najczęściej sporządza się w sposób uproszczony na podstawie ewidencji środków trwałych.
Ewidencja środków trwałych, to spis środków trwałych, do prowadzenia którego są obowiązane osoby prawne i fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, niezależnie od formy prawnej i organizacyjnej podmiotu gospodarczego. Ewidencja środków trwałych służy do celów administracyjnych, księgowych, podatkowych i statystycznych. W spisie prowadzonym w ewidencji poszczególne środki trwałe powinny posiadać numer inwentarzowy oraz symbol obowiązującej klasyfikacji środków trwałych.